تلاش بدست مىآيد مانند ارث كه پيش‌بينى نشده و جائزه از حكمران . پس معيار درآمد هر آنچه انسان بدست آورد ، و بدرستيكه پروردگار عالم فرمود : ( وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِن شَيْءٍ فَأَنَّ للَّهِ خُمُسَهُ ) « 1 » . « اى مؤمنان بدانيد هرچه غنيمت و فائده رسد خمس آن خاص خداست . » 2 - پس معيار خمس فقط منفعت كسب و كار نيست ، اگر كسى چنانچه زمين مباحى را بدست آورد ، و فايده و سودى براى او حاصل گرديد بايد خمس آن را بپردازد ، هر چند آن را براى كار و كاسبى خود تخصيص نداده باشد . 3 - دريافت جايزه ، هبه ( هديه ) ، ارث پيش‌بينى نشده ، و آنچه از طريق صلح از دشمن گرفته مىشود ، تمامى آن مشمول خمس مىگردد . 4 - بدست آوردن ارث پيش‌بينى شده مانند ارث از پدر به دليل وجود حديث خاص در اين مورد شامل خمس نمىگردد ، شايد به اين علّت است كه جزء غنايم محسوب نمىگردد . 5 - حق مهريه ، و بهاى ( خُلع ) بنابه احتياط بلكه اقوى بايد خمس آن داده شود ، هم‌چنين ديّه - پس از كسر مخارج و هزينه‌هاى ديگر آن - ، خمس داده شود ، چون از غنايم محسوب مىشود ، هر چند دريافت كنندهء ديه عضويى از بدن خود را در برابر آن از دست داده ، زيرا كارگر و كاسب نيز مقدارى از تلاش و كوشش خود را

--> ( 1 ) - سورهء انفال ، آيهء 41 .